close
متخصص ارتودنسی
در حاشیه رودخانه کَتی ...
آخرین مطالب

وب نوربانک وبلاگی ممسنی ورستم

در حاشیه رودخانه کَتی ...

اگر از سرچشمه ی رودخانه ی کتی به همراه آب های زلالش روانه شویم می بینیم که این رودخانه ی فصلی پس از طی مسیری 55 تا 65 کیلومتری در انتهای روستاهای منطقه ی بردنگان بازو به بازوی رودخانه ی فهلیان شده تا پس از همراهی با رودخانه "تنگ شیوtanj shiv" رستم خودشان را به دامان رودخانه ی زهره برسانند.

وبلاگ نورابارن نوشت:


از آنجا که تمدن ها و آب‌وادی‌ها و روستاها در کنار رودخانه‌ها تولد می یافته اند حاشیه ی رودخانه کتی "kati" نیز محل زندگی کشاورزان و دامداران و بخشی از ایلیاتی های ممسنی بوده است. در این نوشتار هدف ما صرفاً معرفی روستاهایی است که در حاشیه ی این رودخانه وجود داشته اند اما به دلایل مختلف از 30 الی 40 سال گذشته ویران و خالی از سکنه شده اند و می خواهیم تا نام آنها از صفحه ی تاریخ روستایی ممسنی به فراموشی سپرده نشود.
رودخانه ی کتی از کوه های شرقی ممسنی در حدفاصل منطقه ی بوان، دشمن زیاری و شمال ارتفاعات روستای هرایرز سرچشمه می گیرد. در کنار سرچشمه ی آن پنج تا هفت خانوار روستایی ایلیاتی ممسنی با زندگی فصلی در آلونک هایی خشتی و پرچین هایی بلوطی به قول خودشان روستایی به نام "سر آب رود" را تشکیل داده اند. منظره ی بهاری این روستا در کنار سرچشمه و آبشار کوتاه این روستا از زیباترین و خوش آب و هواترین مناطق ممسنی به حساب می آیند. این آب زلال و معدنی از درّه های نیمه عمیق و جنگل های پرپشت بلوط به آرامی به راه افتاده و در مسیر خود از روستای کوچکی به نام "بِدِری bederi" و ویرانه های قدیمی روستای هرایرز و روستای فعلی آن به سمت جلگه ی نورآباد در حرکت است.

 

اگر از سرچشمه ی رودخانه ی کتی به همراه آب های زلالش روانه شویم می بینیم که این رودخانه ی فصلی پس از طی مسیری 55 تا 65 کیلومتری در انتهای روستاهای منطقه ی بردنگان بازو به بازوی رودخانه ی فهلیان شده تا پس از همراهی با رودخانه "تنگ شیوtanj shiv" رستم خودشان را به دامان رودخانه ی زهره برسانند.

روستاهایی که با واسطه ی این رودخانه از قدیم الایام در همسایگی آن (تا یک کیومتری) تشکیل شده اند را از سرچشمه تا به انتها فقط نام می بریم و تنها به ذکر مختصات بسیار جزئی از آنها بسنده می کنیم و در این میان روستاهای مخروبه و خالی از سکنه حاشیه ی این رودخانه را نیز معرفی می نماییم.
1-سرآب رود: سرچشمه رود کتی که در آنجا رودخانه هرایرز یا به قول  محلی ها "هَرَرَز" نامیده می شود با جمعیتی حدود 7 خانوار به صورت کوچ نشین.
2-بِدِری: (bederi) با خانه های خشت و گلی و جمعیت حدود 7 تا 10 خانوار کوچ نشین.
3-هَرَرَز: (hararaz) با خانه های گل و سنگی و گچی مخروبه که بر اثر زلزله ی سال های 65 تا 68 در روستای کنونی هرایرز (پنج کیلومتر پایین تر) اسکان داده شده اند.
4-راجونه کاری (رازیانه کاری): متصل به حاشیه ی جنوبی رود کتی و در کنار جاده اصلی شیراز-نورآباد واقع شده است.
5-سراب بهرام (سَرو بهرام): در کنار چشمه سارانی با همین نام و نقوش برجسته تاریخی بهرام ساسانی و همچنین موردستان وسیعی در فاصله ی 500 متری این رود و در حاشیه شمال شرقی آن واقع شده است که به عنوان یکی از تفرجگاه های طبیعی ممسنی محسوب می شود.
6-شیراِسپاری: این روستا به قولی "شیر اِسپارتی" نیز نامیده شده که نامی به جا مانده از اسپارت (از شهرهای یونان) و حمله ی اسکندر می باشد. این روستا متصل به حاشیه شمالی رودخانه ی کتی می باشد و جاده ی شیراز-نورآباد از وسط آن می گذرد.
7-روستاهای سنگر علیا و سنگر سفلی: در حاشیه ی جنوبی و با اندک فاصله ای از این رودخانه واقع شده اند و باغ های زیتون و مرکبات حاشیه این رودخانه در تلطیف هوای روستا نقش بسیاری دارند.
8-آبیان (abyan) در حاشیه دویست تا سیصد متری رودخانه‌ی کتی.
9- شهرک گچگران: در جنوب این رودخانه واقع شده، روستایی نو ظهور می باشد که از سال 1355 به وجود آمده است.
10-گچگران: روستای اصلی گچگران که از قدیمی ترین روستاهای حاشیه شمالی این رودخانه می باشد. آب معدنی معروف به آب گرمو که از سرشاخه های این رودخانه می باشد نیز متصل به ضلع شمالی گچگران می باشد.
11- روستای گاوشاخی: در حاشیه 500 متری جنوب رودخانه
12- عالیوند (تل ریزی، تل سیاه و قلعه پیرو): در فاصله ی یک و نیم کیلومتری جنوب رودخانه
13- قلعه شاهی: 500 متری شمال رودخانه
14- رودریا: (rudarya) 500 متری شمال رودخانه با فاصله ی نزدیک و چسبیده به روستای رودریا.
15- مشتکان و امامزاده شیرمرد: در فاصله ی یک و نیم کیلومتری جنوب رودخانه که زمین های این دو روستا در حاشیه جنوبی این رودخانه واقع شده است.
16- روستای شیخ امیری: 500 متری حاشیه جنوبی رودخانه (مخروبه و خالی از سکنه).
17- روستای حسینکی(hosainaki): متصل به حاشیه جنوبی (مخروبه و خالی از سکنه)

18- توتستان (آبادی سید کاظم): 500 متری حاشیه شمالی رودخانه، که در حال حاضر از بزرگترین محله های جنوبی شهر نورآباد می باشد.   
19- گزنگ (Gezeng): 500 متری شمال رودخانه و دو کیلومتری جنوب توتستان (مخروبه و خالی از سکنه)
20- نُصرتی: 200 متری جنوب رودخانه (مخروبه و خالی از سکنه)
21- سنگان (Sengan): یک کیلومتری شمال رودخانه، در کنار این روستا چشمه ی بزرگی نیز وجود داشته که محل تأمین آب شرب روستاییان اطراف نیز بوده و امروزه خشک شده و تنها مقدار کمی آب از آن چشمه جاری است.
22- گازرگه (Gazorgah) یا گازرگاه: یک کیلومتری حاشیه شمالی رودخانه و متصل به روستای سِنگان.
23- دِه باقلا: متصل به حاشیه جنوبی رودخانه (مخروبه و خالی از سکنه).
24- دیمه میل: یک و نیم کیلومتری جنوب رودخانه، سرچشمه ی معروف دیمه ی میل و اثر تاریخی میل اژدهای اشکانی در کنار این روستا واقع شده و متأسفانه چشمه ساران کنار این روستا که از زیباترین تفرج گاه‌های ممسنی و فارس بوده در حال نابودی است.
25- کلگاه علیا و سفلا: این دو روستا نیز در فاصله یک و یک و نیم کیلومتری حاشیه شمالی رودخانه واقع شده‌اند.
26- آهِنگری (Ahengari): در یک و نیم کیلومتری حاشیه جنوبی رودخانه کتی قراردارد. این روستا از طرف ضلع غربی نیز به رودخانه فصلی تنگ اژدها متصل است.
27- مال محمود: متصل به حاشیه جنوبی رودخانه.
28- چم گل (Cham gol): این روستا نیز متصل به حاشیه جنوبی رودخانه می باشد، از شالیزاران این روستا و روستای مال محمود در هم جوار آن مرغوب ترین برنج چمپای ممسنی و فارس برداشت می‌شود.
29- منطقه ی بردنگان (Bardengan): که شامل سیزده روستای "آب گرمو علیا و سفلی، آب مروارید، نرمون، چم گز، میانه علیا و سفلی، سادات آباد، گردن تُل، پیره دان، باتون(Baton)، امامزاده محمد محمود و امام زاده پیرشمس" می‌شود، که تمامی این روستاها با فاصله های 100متری تا 1.5 کیلومتری رودخانه کتی واقع شده‌اند.
در ضمن بعد از روستاهای میانه و سادات‌آباد، رودخانه ی کتی (Kati) با رودخانه ی فهلیان بازو به بازو و هم بستر شده و در ادامه و چند کیلومتر پایین‌تر بعد از یکی شدن با رودخانه ی تنگ شیو (Tang Shiv) که از منطقه ی رستم به طرف جنوب جاری است، به رودخانه ی زهره متصل می‌شوند.
نکته ی حائز اهمیت این است که تمامی روستاهای یاد شده صاحب صدها هکتار زمین های آبی در حاشیه ی این رودخانه می باشند و در سال های خوب و پربارش تمامی این زمین ها زیر کشت برنج بوده و مرغوبیت و عطر برنج چمپای ممسنی زبان زد عام و خاص بوده است ولی امروزه متأسفانه بر اثر کم بارشی و عدم استفاده بهینه از آب های زیر زمینی کاشت این محصول در حاشیه ی این رودخانه تقریبا تعطیل شده و به خاطر آب کم رودخانه تنها به کاشت محصول گندم و ذرت می‌پردازند و باز هم متأسفانه بسیاری از روستاهایی که در بالا از آن ها به عنوان مخروبه و خالی از سکنه یاد شد به دلایل مختلف از جمله نبود آب و برق و عدم دسترسی به امکانات شهری به روستاهای هم جوار و یا شهر مهاجرت نموده اند.

وب نور بانک وبلاگی شهرستان های ممسنی و رستم

مطالب مشابه

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی